MUAMMAR KADDAFI. ZAMORDOWANY PRZYWÓDCA LIBII

Mu’ammar al-Kaddafi (arab. معمر القذافـي,  trl.Muʿammar al-Qaḏḏāfī, trb. Mu’ammar al-Kazzafi, dialektalnie Gaddafi; ur. 13 września lub w czerwcu 1942 w Syrcie^, zm. 20 października2011 tamże) – libijski pułkownik, polityk i ideolog, w latach 1969–2011 sprawował władzę autorytarną jako Przywódca Rewolucji 1 września.

W 1969 roku przeprowadził zamach stanu, którym obalił monarchię. Proklamował utworzenie „Libijskiej Republiki Arabskiej”, a władzę objęła Rada Dowódcza Rewolucji. W 1970 roku desygnowany na premiera i dowódcę sił zbrojnych, urzędy te formalnie sprawował do 1972. W tym czasie przeprowadził islamizację praw i obyczajów. Znacjonalizował własność niearabską i zachodnich towarzystw naftowych. Zlikwidował też amerykańskie i brytyjskie bazy wojskowe. W 1977 państwo zmieniło nazwę na „Wielka Arabska Libijska Dżamahirijja Ludowo-Socjalistyczna”. Zmiana ta była efektem jego programu ideowego zawartego w tzw. Zielonej książce, w której połączył fundamentalistyczne tradycje islamskie z socjalizmem arabskim. W latach 1977–1979 pełnił urząd sekretarza generalnego Powszechnego Kongresu Ludowego. W marcu 1979 roku zrezygnował ze wszystkich funkcji państwowych; w rzeczywistości sprawował dyktatorską władzę jako tzw. Przywódca Rewolucji 1 Września i zwierzchnik sił zbrojnych.

W polityce międzynarodowej entuzjastycznie odnosił się do zjednoczenia świata arabskiego. Głównym celem jego polityki była likwidacja Izraela. Utrzymywał bliskie relacje ze Związkiem Radzieckim. Prowadził agresywną politykę i angażował się w konflikty między innymi w Czadzie, Ugandzie i Sudanie. Środki na prowadzenie wojen czerpał z eksploatacji złóż naftowych. W latach 80. oskarżany przez Zachód o sponsorowanie terroryzmu. Po atakach lotnictwa amerykańskiego złagodził nieco swoją politykę.

W 2011 roku nie zgodził się oddać władzy w następstwie społecznych protestów. Doprowadziło to do wybuchu wojny domowej. Zginął w strzelaninie pomiędzy powstańcami a wiernymi mu siłami.

Bibliografia:

1. Dziekan, Pisarze muzułmańscy VII-XX w. Mały słownik, Warszawa: Verbinum, 2003, s. 73–74, ISBN 83-7192-201-9, OCLC 830494087.
2. Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte. Human Rights Watch. 2012.
3. Bearman, Jonathan (1986). Qadhafi’s Libya. London: Zed Books. ISBN 978-0-86232-434-6.
4. Mirella, Bianco (1975). Gadafi: Voice from the Desert. Margaret Lyle (translator). London: Longman. ISBN 0-582-78062-4.
5. Blundy, David; Lycett, Andrew (1987). Qaddafi and the Libyan Revolution. Boston and Toronto: Little Brown & Co. ISBN 978-0-316-10042-7.
6. Bruce St. John, Ronald (2012). Libya: From Colony to Revolution (revised edition). Oxford: Oneworld. ISBN 978-1-85168-919-4.
7. Cooley, Libyan Sandstorm, London: Sidgwick & Jackson, 1983, ISBN 978-0-283-98944-5, OCLC 9408465.
8. Davis, Qaddafi, Terrorism, and the Origins of the U.S. Attack on Libya, New York: Praeger, 1990, ISBN 0-275-93302-4, OCLC 60035776.
9. El-Khawas, Mohamad A. (1986). Qaddafi: His Ideology in Theory and Practice. Amana. ISBN 978-0-915597-24-6.
10. Hajjar, Sami G. The Marxist Origins of Qadhafi’s Economic Thought. „The Journal of Modern African Studies”. 20 (3), s. 361–375, wrzesień 1982. DOI: 10.1017/s0022278x00056871. JSTOR: 160522. (ang.).
11. Harris, Libya: Qadhafi’s Revolution and the Modern State, Boulder, Colorado: Westview Press, 1986, ISBN 0-8133-0075-4, OCLC 13700085.
12. Hilsum, Sandstorm: Libya in the Time of Revolution, London: Faber and Faber, 2012, ISBN 978-0-571-28803-8, OCLC 785724033.
13. Kawczynski, Seeking Gaddafi: Libya, the West and the Arab Spring, wyd. Updated ed, London: Biteback, 2011, ISBN 978-1-84954-148-0, OCLC 751807187.
14. Metz, Helen Chapin (2004). Libya. US GPO. ISBN 1-4191-3012-9.
15. Monti-Belkaoui, Janice; Monti-Belkaoui, Ahmed (1996). Qaddafi: The Man and His Policies. Avebury. ISBN 978-1-85972-385-2.
16. Pargeter, Alice (2012). Libya: The Rise and Fall of Qaddafi. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-13932-7.
17. Simons, Geoff (2003). Libya and the West: From Independence to Lockerbie. Oxford: Centre for Libyan Studies. ISBN 1-86064-988-2.
18. Vandewalle, Dirk (2008), „Libya’s Revolution in Perspective: 1969–2000”, Libya Since 1969: Qadhafi’s Revolution Revisited, Palgrave Macmillan, s. 9–53, ISBN 0-230-33750-3.
19. Vandewalle, Dirk (2011), „From International Reconciliation to Civil War: 2003–2011”, Libya Since 1969: Qadhafi’s Revolution Revisited (revised edition), Palgrave Macmillan, s. 215–239, ISBN 0-230-33750-3 Death of a Dictator: Bloody Vengeance in Sirte. Human Rights Watch. 2012.

źródło - WIKIPEDIA