EUROPEJSKA KOLONIZACJA AMERYKI

Europejska kolonizacja Ameryki – ekspansja kolonialna mieszkańców Europy dokonywana na terenach Ameryki Północnej i Południowej. Choć pierwsi europejscy osadnicy (wikingowie), założyli własną osadę na Nowej Fundlandii już w XI wieku, za właściwy początek szerszej ekspansji uznaje się dopiero okres wielkich odkryć geograficznych (XV–XVI w.). Zdobycze kolonialne na terenie Ameryki stały się istotnym elementem polityki kolonializmumocarstw europejskich, aż do okresu dekolonizacjiw XVIII–XIX wieku.

Według antropologa Dennisa Stanforda ze Smithsonian Institution i Bruce Bradleya z Uniwersytetu Exeter pierwsi ludzie mogli przybyć do Ameryki Północnej z Europy, tworząc kulturę Clovis, jeszcze przed napływem ludności paleoazjatyckiej przez Cieśninę Beringa. Hipotezę Stanforda odrzuca jednak większość naukowców. Natomiast próba kolonizacji przez wikingów w XI w. zakończyła się porażką i nie była rozwijana. Tradycyjnie za właściwe rozpoczęcie kolonizacji przyjmuje się Boże Narodzenie 1492 r. kiedy to 39 marynarzy ze statku Kolumba pozostało na wyspie Hispaniola. Dało to początek zakrojonej na szeroką skalę ekspansji w kolejnych wiekach, która doprowadziła do niemal całkowitego podziału obu kontynentów między europejskie mocarstwa.

Ameryka Północna

Głównymi kolonizatorami Ameryki Północnej były Hiszpania, Francja i Wielka Brytania, lecz także inne kraje, jak Holandia, Szwecja, Rosja i Dania, zaznaczyły swoją obecność na tym kontynencie. Początkowe wyprawy były finansowane ze środków prywatnych.

Rozpad północnoamerykańskiego systemu kolonialnego nastąpił dwiema drogami:

1. rewolucyjną – wskutek buntów społeczeństw kolonialnych, jak to miało miejsce w przypadku Stanów Zjednoczonych i Meksyku;
2. ewolucyjną – wskutek stopniowych koncesji politycznych ze strony kraju macierzystego na rzecz mieszkańców kolonii, jak w Kanadzie.

Charakterystyczną cechą dekolonizacji Ameryki Północnej był fakt, że nie uczestniczyli w niej (lub uczestniczyli w bardzo ograniczonym zakresie) pierwotni mieszkańcy kontynentu (tzw. Indianie). Inicjowali ją i prowadzili potomkowie kolonizatorów oraz kolejnych przybyszów do kolonii, z czasem tracących związki z krajami pochodzenia. W wyniku dekolonizacji powstały „białe” lub etniczne mieszane kraje, tworzące współczesną Amerykę Północną.

Do połowy XVIII wieku praktycznie cały obszar Ameryki Północnej został zbadany i podzielony przez kolonizatorów. W 1871 roku Kongres USAzaprzestał zawierania z ludami tubylczymi – traktowanymi dotąd przez władze USA jak suwerenne narody – traktatów zmieniających granice indiańskich ziem i zakres ich niezależności, osadzając większość z nich na tzw. Terytorium Indiańskim i w niewielkich rezerwatach. Masakra nad Wounded Knee z 29 grudnia 1890 roku symbolicznie zakończyła okres wojen indiańskich w Ameryce Północnej. Podobne procesy miały miejsce równolegle na terenach obecnej Kanady.

Główne kolonie:

1. Hiszpania
2. Antigua i Barbuda
3. Kostaryka
4. Floryda
5. Gwatemala
6. Hispaniola
7. Honduras
8. Jamajka
9. Kalifornia
10. Kuba
11. Meksyk
12. Nikaragua
13. Panama
14. Portoryko
15. Salwador
16. Francja
17. Akadia
18. Grenada
19. Gwadelupa
20. Haiti
21. Luizjana
22. Martynika
23. Nowa Francja
24. Saint Lucia
25. Tobago
26. Wielka Brytania
27. Brytyjskie Karaiby
28. Georgia
29. Kanada
30. Karolina Północna
31. Karolina Południowa
32. Nowa Anglia
33. Nowa Fundlandia
34. Nowa Kaledonia, później znana jako Kolumbia Brytyjska
35. New Jersey
36. Nowa Szkocja
37. Nowy Jork
38. Pensylwania
39. Rhode Island
40. Terytoria Północno-Zachodnie
41. Wyspa Vancouver
42. Ziemia Ruperta
43. Holandia
    
44. Antyle Holenderskie
45. Nowa Holandia
46. Szwecja
47. Nowa Szwecja
48. Rosja
49. Alaska (Nowa Rosja)
50. Dania
51. Grenlandia
52. Wyspy Dziewicze
53. Kurlandia
54. Nowa Kurlandia

Ameryka Południowa:

Amerykę Południową w XVI w. głównie skolonizowali Hiszpanie i Portugalczycy, w mniejszym stopniu Brytyjczycy (Gujana Brytyjska), Holendrzy (Surinam) i Francuzi (Gujana Francuska). Kolonializacja doprowadziła do prawie całkowitego wyniszczenia kultury tubylczej i znacznego zmniejszenia liczby ludności oraz napływu ludności białej i czarnej, dlatego dzisiejsi mieszkańcy to głównie osadnicy europejscy przede wszystkim Portugalczycy w Brazylii i Hiszpanie w pozostałych koloniach. Większość kolonii (poza Gujaną Francuską) uzyskała niepodległość w XIX i XX w.

Główne kolonie:

1. Hiszpania
2. Kolumbia
3. Peru
4. Wenezuela
5. Paragwaj
6. Argentyna
7. Urugwaj
8. Chile
9. Boliwia
10. Ekwador
11. Portugalia
12. Brazylia
13. Wielka Brytania
14. Gujana Brytyjska
15. Francja
16. Gujana Francuska
17. Holandia
18. Surinam

ŹRÓDŁO - WIKIPEDIA